تشريح المسائل * مقدمة بفرماييد در رابطهء با انسداد و انفتاح باب علم نسبت به احكام شرعيه چند مبنا وجود دارد ؟ سه مبنا : 1 - يك مبنا ، مبناى انفتاحيون حقيقى است مثل : سيد مرتضى و پيروان ايشان ، كه معتقد بودند كه نسبت به معظم احكام شرعيّهء فرعيّه باب العلم به روى ما مفتوح است و نيازى به رجوع به ظنون و خبر واحد نمىباشد . 2 - يك مبنا ، مبناى انسداديون حقيقى است مثل : ميرزاى قمى و پيروانش كه معتقد بودند كه : نسبت به معظم احكام فقه ، باب العلم و العلمى بر روى ما بسته است و لذا ناچاريم به ظنّ مطلق رجوع كنيم . در نتيجه قائل به حجيّت ظنّ مطلق هستند . 3 - يك مبنا هم مبناى انفتاحيون حكمى است مثل : مشهور اصوليين متأخّر كه معتقدند ، باب العلم نسبت به معظم احكام شرعيّه به روى ما بسته است ، لكن باب العلمىّ ( يعنى : ظنّ خاص ) به روى ما مفتوح است و لذا مىتوانيم معظم احكام فرعيّه را از طريق علمى تحصيل نمائيم ، پس نيازى به بحث از حجيّت ظنّ مطلق نداريم . * در رابطهء با حجيّت امارات ظنّيّه چند مبنا وجود دارد ؟ دو مبنا وجود دارد : 1 - برخى معتقدند كه امارات ظنّيّه به فرض انسداد باب علم حجيّت دارند و لكن در فرض انفتاح باب علم وظيفهء ما تحصيل قطع است و رجوع به علم . 2 - مشهور علما معتقدند كه : امارات ظنّيّه حجيّت دارند مطلقا ( چه در فرض انفتاح و چه در فرض انسداد ) * علمايى كه قائل به حجيّت مطلق امارات ظنّيّه هستند حجيّت اين امارات را از باب طريقيّت مىدانند يا از باب سببيّت ؟ 1 - برخى مىگويند حجيّت امارات ، از باب طريقيّت و كاشفيّت است به اين معنا كه : در مؤدّاى خود اماره مصلحتى پديد نمىآيد ، بلكه تمام مصلحت از آن واقع است و امارات صرفا طريق به سوى واقع‌اند و عند المصادفة واقع را در حق ما منجّز و فعلى مىكنند چنان كه عند المخالفة موجب عذر بنده در مقابل مولى مىشوند . 2 - و برخى مىگويند : حجيّت امارات از باب سببيّت است ، به اين معنا كه : قيام اماره بر حكمى از احكام سبب مىشود كه ، برطبق مؤدّاى اماره مصلحتى پديد آيد به اندازهء مصلحت واقع يا بيشتر از آن و در صورت مخالفت اماره با واقع اين مصلحت حادثه جاى آن مصلحت فائته را پر مىكند و نيازى به